Kết quả giảm nghèo của TP.HCM giai đoạn 2021–2025 được hồ sơ dự thảo Quy hoạch tổng thể đánh giá thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Nhưng số liệu cũng cho thấy thách thức đã đổi hướng: từ xóa nghèo sang giữ cho hộ cận nghèo không rơi trở lại, và mở rộng bảo hiểm cho lao động tự do.
Ba chuẩn nghèo, ba con số khác nhau
Theo dự thảo, tổng số hộ nghèo và cận nghèo đa chiều giảm từ 62.877 hộ (1,84%) năm 2021 xuống 19.368 hộ (0,57%) năm 2025. Riêng hộ nghèo giảm mạnh, từ 40.566 còn 3.794 hộ; hộ cận nghèo giảm chậm hơn, còn 15.574 hộ, tức chiếm 80,4% tổng số.
Con số thay đổi đáng kể tùy chuẩn đo. Rà soát cuối 2025 theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia, thành phố chỉ còn 1.161 hộ (0,03%). Theo chuẩn riêng của thành phố là 15.287 hộ (0,40%). Còn theo chuẩn riêng mà ba khu vực vẫn áp dụng đến hết 2025 sau sáp nhập, con số là 21.925 hộ nghèo và cận nghèo.
Để hỗ trợ sinh kế, dự thảo đề xuất thống nhất lãi vay ưu đãi 0,5%/tháng toàn thành phố, nâng mức vay tối đa lên 200 triệu đồng/hộ.
Bảo hiểm y tế, xã hội, thất nghiệp
- Bảo hiểm y tế (BHYT): hơn 13 triệu người tham gia, bao phủ 94,81% dân số đến 31/12/2025, chưa đạt chỉ tiêu 95%.
- Bảo hiểm xã hội (BHXH): ước 4.786.717 người, đạt 58,42%; trong đó BHXH tự nguyện chỉ khoảng 138.979 người.
- Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): khoảng 4,477 triệu người, bằng 55,2% lực lượng lao động.
Dự thảo chỉ ra bốn rào cản của BHXH tự nguyện: chỉ có hai chế độ (hưu trí, tử tuất), phải đóng 20 năm mới có lương hưu, thu nhập không ổn định và tuyên truyền còn hạn chế.
Mục tiêu 2030 và 2045
| Chỉ tiêu | 2030 | 2045 |
|---|---|---|
| Hộ nghèo theo chuẩn quốc gia | cơ bản không còn | duy trì không còn |
| Hộ nghèo theo chuẩn thành phố | dưới 0,5% | dưới 0,1% |
| Tham gia BHXH (so với lực lượng lao động trong độ tuổi) | 62% | trên 85% |
| BHYT | bao phủ toàn dân (phần y tế) | trên 98% dân số (phần y tế ghi 100%) |
Một số chỉ tiêu cần được rà lại: mục tiêu BHXH tự nguyện năm 2030 là ít nhất 112.565 người, thấp hơn mức ước đạt cuối 2025; BHTN chỉ có mục tiêu năm 2045 (trên 75% lao động có quan hệ lao động). Dự thảo đồng thời đề xuất thành lập Quỹ dự phòng an sinh xã hội.
Cơ sở trợ giúp xã hội và cai nghiện
Hiện thành phố có 18 cơ sở cai nghiện (17 công lập). Do thiếu quỹ đất, nhiều cơ sở phải đặt ở Đồng Nai, Lâm Đồng. Khu TP.HCM cũ có 86 cơ sở trợ giúp xã hội, chăm sóc khoảng 22.708 đối tượng.
Dự thảo đề xuất hoàn thiện tổ hợp trợ giúp xã hội tại số 153 Xô Viết Nghệ Tĩnh (gồm Trung tâm Dưỡng lão Thị Nghè và các trung tâm bảo trợ, dạy nghề) và xây mới Trung tâm Bảo trợ xã hội quy mô lớn tại khu vực Châu Đức. Với cai nghiện, hướng đi là mở rộng tiếp nhận, khuyến khích cai nghiện tự nguyện ngoài công lập và tại cộng đồng. Các công trình này chưa có quy mô, diện tích hay vốn đầu tư.
Mốc tham chiếu về chi phí nhà ở
Dự thảo đặt mục tiêu thêm khoảng 199.400 căn nhà ở xã hội đến năm 2030. Để đối chiếu, dưới đây là giá tham khảo của một dự án nhà ở xã hội ở Thủ Dầu Một và hai dự án giá thấp:
| Dự án | Vị trí | Giá trung bình tham khảo, triệu đồng/m² (khoảng giá) |
|---|---|---|
| Becamex Định Hòa (nhà ở xã hội) | Phường Chánh Hiệp (Định Hòa, Thủ Dầu Một, Bình Dương cũ) | khoảng 15 (14–18) |
| Lê Thành An Lạc | Phường An Lạc (An Lạc, Bình Tân cũ) | khoảng 20 (20–30) |
| Anh Tuấn Apartment | Xã Nhà Bè (Phú Xuân, huyện Nhà Bè cũ) | khoảng 21 (18–28) |
Bức tranh an sinh trong dự thảo có hai mặt: hộ nghèo gần như không còn theo chuẩn quốc gia, nhưng nhóm cận nghèo, lao động phi chính thức và người chưa có bảo hiểm vẫn lớn.
Các số liệu và chỉ tiêu nêu trên thuộc hồ sơ dự thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2021–2050, tầm nhìn 100 năm, chưa phải phương án được phê duyệt. Giá căn hộ trong bảng là giá tham khảo đến 01/09/2026, chỉ minh họa mặt bằng giá, không phải khuyến nghị đầu tư.
Xem thêm dự án nổi bật: Happy One Elite · Celesta Gold · TT Genesis · Solina Vũng Tàu